Komisja Europejska kieruje Węgry do TSUE w sprawie zasad wewnątrzunijnego arbitrażu inwestor-państwo
Artykuły są grupowane według języków, przepisywane w stałym formacie redakcyjnym i łączone z oryginalnymi źródłami.
W skrócie
- Komisja Europejska kieruje Węgry do TSUE w sprawie wewnątrzunijnego arbitrażu inwestor-państwo.
- Węgry rzekomo dopuściły, by spółka MOL kontrolowana przez państwo wszczęła i egzekwowała arbitraż oparty na ECT z naruszeniem zasad UE.
- MOL dążyła do uznania wewnątrzunijnego wyroku arbitrażowego mimo decyzji TSUE w sprawie Komstroy.
- Postępowania w sprawie naruszenia rozpoczęto w grudniu 2025 r., a do skierowania sprawy do sądu doszło w październiku 2026 r.
Przegląd
Komisja Europejska zdecydowała się skierować Węgry do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) za brak zapobiegania naruszeniom unijnych przepisów zakazujących wewnątrzunijnego arbitrażu inwestor-państwo. Sprawa dotyczy sprawowania przez państwo węgierskie kontroli nad MOL oraz jej spółkami zależnymi i wszczynania oraz egzekwowania przez nie postępowań arbitrażowych na podstawie Traktatu Karty Energetycznej w sposób uznany za niezgodny z prawem UE.
Co się wydarzyło
1 października 2026 r. Komisja Europejska ogłosiła decyzję o skierowaniu Węgier do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE), wskazując na niewywiązywanie się przez Węgry z obowiązku przestrzegania prawa UE zakazującego wewnątrzunijnego arbitrażu inwestor-państwo.
Sprawa dotyczy w szczególności działań MOL, spółki faktycznie kontrolowanej przez państwo węgierskie, oraz jej spółek zależnych, które wszczęły postępowania arbitrażowe na podstawie art. 26 Traktatu Karty Energetycznej (ECT) przeciwko innemu państwu członkowskiemu UE.
Po uzyskaniu wyroku arbitrażowego MOL wystąpiła o jego uznanie i egzekucję w sądzie państwa trzeciego, pomimo że prawo UE uniemożliwia taką egzekucję z uwagi na wyrok TSUE w sprawie Komstroy (sprawa C-741/19).
Komisja Europejska wszczęła formalne postępowanie w sprawie naruszenia wobec Węgier w grudniu 2025 r., wydała uzasadnioną opinię w kwietniu 2026 r. i skierowała sprawę do TSUE po tym, jak Węgry nie odniosły się do zarzucanych naruszeń.
Kontekst
Wyrok w sprawie Komstroy (TSUE, sprawa C-741/19) stwierdził, że art. 26 Traktatu Karty Energetycznej nie może być wykorzystywany przez inwestorów - państwa członkowskie UE - do wszczynania arbitrażu przeciwko innemu państwu członkowskiemu.
Komisja Europejska wszczęła postępowania w sprawie naruszenia w podobnych sprawach, aby chronić integralność prawa UE i zapobiegać obchodzeniu go przez spółki kontrolowane przez państwo.
Dlaczego to ważne
- Skierowanie sprawy kieruje uwagę na trwające napięcia wokół wewnątrzunijnego arbitrażu inwestor-państwo, zwłaszcza w kwestii wykonalności orzeczeń arbitrażowych wydanych w oparciu o Traktat Karty Energetycznej.
- Spór podkreśla działania UE na rzecz utrzymania własnych ram prawnych i zapewnienia zgodności państw członkowskich po orzeczeniach TSUE zakazujących wewnątrzunijnego arbitrażu.